FTP

File Transfer Protocol

Protokół Transmisji Plików.

Stosunkowo prosty protokół wchodzący w skład rodziny protokołów TCP/IP służący do przesyłania plików dowolnego typu między komputerami. FTP to bardzo popularna usługa sieci Internet, która zazwyczaj służy do pobierania plików z odległej maszyny do lokalnej i odwrotnie.

Działający na zasadzie klient-serwer protokół umożliwiający przesyłanie plików przez Internet. FTP jest najpopularniejszą metodą kopiowania plików z odległej maszyny do lokalnej lub odwrotnie. Protokół FTP jest znacznie starszy niż stosowany w sieci WWW protokół HTTP, będąc obecnym w Internecie od samych jego początków (dokładniej - od 1971 roku). Obok poczty elektronicznej i Telnetu jest jedną z trzech podstawowych usług zaprojektowanych dla sieci ARPANet, poprzedniczki Internetu.

Korzystanie z FTP

Aby użytkownik mógł pobrać plik z komputera znajdującego się w Sieci, jest konie­czne, by komputer ten posiadał zainstalowane oprogramowanie zdolne rozpoznawać i reali­zować tego typu żądania nadchodzące z Internetu. Maszyna spełniająca te warunki nazywana jest serwerem FTP.

użytkownik łączy się z serwerem FTP za pomocą specjalnego programu, nazywanego klientem FTP. Dawniej, kiedy nie było jeszcze programów graficznych, korzystanie z klienta FTP wymagało opanowania komend pochodzących z języka angielskiego. Przykładem takiego klienta działającego w trybie tekstowym jest dostarczany wraz z systemem Windows 95/98 program ftp.exe - można go uruchomić otwierając menu Start, wybierając polecenie Uruchom i wpisując w otwartym oknie "ftp"

Współczesne, okienkowe wersje klientów FTP są już dużo prostsze w ob­słudze. Posiadają one zazwyczaj okno podzielone na dwie części - po jednej stronie są widoczne katalogi lokalnego komputera, po drugiej zaś katalogi serwera FTP. Kopio­wa­nie plików przez Internet sprowadza się wówczas do przeciągnięcia myszą ikony pliku między. Do działających na tej zasadzie popularnych klientów FTP należą m.in. programy WS_FTP oraz przedstawiony na następnym rysunku CuteFTP. Elementy klienta FTP zawierają także przeglądarki, choć pod tym względem nie mo­gą one równać się z dedykowanymi klientami FTP.

Podstawowe polecenia

Chociaż dzisiaj coraz rzadziej już używa się do połączeń FTP klientów pracujących w trybie tekstowym, możemy nieraz spotkać się z sytuacją, w której będziemy musieli z nich skorzystać - np. gdy pod ręką nie będzie wygodniejszego programu. Wówczas pomocny może okazać się prezentowany w tabeli zestaw najważniejszych poleceń FTP. Na początek można również wpisać komendę help, która przedstawia listę dostępnych poleceń wraz z ich składnią.

Tabela. Podstawowe polecenia FTP

Przebieg sesji FTP

Sesja FTP składa się z trzech części. Pierwsza z nich to zalogowanie się na odległy kom­puter, kiedy to trzeba podać nazwę użytkownika i hasło. Na ich podstawie serwer FTP identyfikuje użytkownika i przydziela mu na czas sesji określone prawa dostępu do swoich zasobów. Posiadanie konta i związanych z nim odpowiednich uprawnień na kom­puterze docelowym jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia transmisji jakichkolwiek danych. Konto takie jest przydzielane przez administratora systemu.

Druga część sesji to już "właściwa" praca, podczas której wykonuje się operacje na odległych plikach i katalogach - kopiowanie, przenoszenie, zmiana nazwy, itp. Przed rozpoczęciem transmisji konieczne jest podanie identyfikatora użytkownika oraz hasła zabezpieczających odległy komputer przed niepowołanym dostępem. Na serwerach FTP z dostępem publicznym - tzw. anonimowym FTP - identyfikatorem użytkownika jest zazwyczaj anonymous a hasłem własny adres poczty elektronicznej.

Etap ostatni to zamknięcie sesji poleceniem close. Niektóre serwery wysyłają na zakoń­czenie krótką statystykę, w której zawarte są m.in. informacje o czasie trwania sesji oraz ilości przesłanych danych.

Dwa tryby transmisji

Przesyłanie plików przez FTP może odbywać się na dwa sposoby - bi­narnie oraz w trybie ASCII. Pierwszy z nich przesyła plik "taki, jaki jest" - bez dokonywania w nim żadnych zmian. Drugi natomiast, w za­ło­żeniach przeznaczony do transmisji zbiorów tekstowych, modyfikuje sposób kodowania niektórych bajtów. należy pamiętać, że plik binar­ny (program, grafika, archiwum ZIP) przesłany w trybie ASCII nie bę­dzie się już do niczego nadawał. Tryb binarny można natomiast bez obaw stosować do transmisji plików tekstowych.

Postać adresu FTP

Podobnie jak każdy komputer dostępny w Internecie serwer FTP posiada własny, indy­wi­dualny adres pozwalający go jednoznacznie zidentyfikować. Nazwa domenowa bardzo często (nie jest to regułą) rozpoczyna się od członu "ftp", po którym następuje do­mena instytucji bądż firmy utrzymującej dany serwer, np.

ftp.microsoft.com

Pełny adres internetowy (URL) wygląda nieco inaczej niż w przypadku serwerów WWW, bowiem zamiast prefiksu http:// jest używany ftp://. Pozostając przy poprze­dnim przykładzie, URL serwera FTP firmy Microsoft będzie miał postać:

ftp://ftp.microsoft.com

Dalsze człony adresu (ścieżka dostępu do katalogu lub pliku) są już budowane podobnie do adresów w sieci WWW, np.:

ftp://ftp.microsoft.com/pub/windows98/ie/setup.exe

Powyższe adresy wskazują na serwer anonimowy. jeżeli dostęp do serwera wymaga po­dania nazwy użytkownika oraz hasła, należy dołączyć te dane do adresu w następujący sposób:

ftp://uzytkownik:haslo@ftp.microsoft.com

Archiwa FTP

Serwer FTP, na którym zgromadzono większą ilość plików udostępnianych określonej grupie użytkowników, jest określany często mianem archiwum FTP. Publiczne (ano­ni­mo­we) archiwa FTP słyną przede wszystkim z bogatych zbiorów oprogramowania - po­cząwszy od niewielkich rozmiarów programów użytkowych (graficznych, muzycznych, internetowych) poprzez dema gier, uaktualnienia dla pakietów antywirusowych, a skoń­czywszy na całych systemach operacyjnych (np. Linux, FreeBSD). Podstawową zaletą takich serwisów (oprócz bogactwa zawartości) jest ich aktualność - starannie prowa­dzo­ne archiwa dysponują zawsze najnowszymi wersjami programów.

Protokół FTP opisuje RFC 959

Książki warte uwagi